Een medewerker van Velt en Vecht kreeg van een enthousiaste onderzoeker Ger Snaak een artikel toegestuurd over spitsmuizen en veldspitsmuizen in het gebied van Velt en Vecht. Het is een leuk artikel en de moeite waard om te delen met de rest van de inwoners uit ons beheergebied. Dus bij deze...
Water: niet alleen een bouwstof voor cultuurproducten als aardappelen, bieten en mais, maar ook voor planten en dieren die in de volksmond vallen onder het begrip `natuur'. Geen cel kan zich delen zonder water. Water is daarom van levensbelang voor de productie van landbouwgewassen en de kwaliteit van natuurlijke ecosystemen. Omdat planten en dieren verschillende eisen stellen aan de hoeveelheid water, ligt er bij de waterschappen een bijzondere verantwoordelijkheid bij de afweging om water af te voeren of juist te bergen, om de productie van landbouwgewassen optimaal mogelijk te maken en tegelijk een positieve bijdrage te leveren aan het verstevigen en versterken van de biodiversiteit. Afstemming van een watersysteem op economische belangen en een natuurlijker systeem lijken tegenstrijdig, maar kunnen, bij verstandig beheer, elkaar ook aanvullen en versterken. Rode Lijstsoorten als waterspitsmuis en veldspitsmuis hebben hier bijvoorbeeld baat bij. Binnen het werkgebied van het Waterschap Velt en Vecht is dit al langere tijd geen utopie meer, integendeel: in de relatief vlakke gebieden worden de taluds van watergangen eenzijdig minder steil gemaakt, waardoor er meer waterberging ontstaat. En juist die vergrote waterberging (met een grotere diversiteit aan diepte) biedt mogelijkheden voor de waterspitsmuis als leef- en migratiegebied.
Het Waterschap Velt en Vecht heeft een bijzondere verantwoordelijkheid voor de waterspitsmuis. Binnen haar werkgebied liggen een aantal knelpunten, maar ook mogelijkheden. Recent onderzoek naar het voorkomen van de waterspitsmuis heeft laten zien dat het gebied tussen De Krim en Dalerpeel nog de enige verbinding is tussen het leefgebied van Noordoost-Overijssel en Zuidoost-Drenthe. Het Schoonebeekerdiep is in deze verbinding essentieel. Op dit moment is het Schoonebeekerdiep niet meer dan een `afvoersloot', ongeschikt voor de waterspitsmuis. Een nieuwe inrichting in de vorm van een meanderende beek, gericht op een vergroting van wateropvang, het intact houden van de bestemming (landbouw) en het vergroten van de beleving, zal een eerste stap zijn in het herstel van de verbinding tussen de leefgebieden in beide provincies.
In het `Waterbeerplan Brucht' liggen er identieke mogelijkheden: de maatregelen daar zijn vooral gericht op een te hoog grondwaterpeil, waterberging en een meer extensief onderhoud van de taluds. Hierdoor ontstaan na inrichting eveneens goede mogelijkheden voor de waterspitsmuis.
Behalve in Zeeuws-Vlaanderen komt de veldspitsmuis in Nederland alleen nog voor in het oostelijk deel van Overijssel en Zuidoost-Drenthe. Het is een diertje waarvan het bestaan in Noordoost-Overijssel en Zuidoost-Drenthe nog maar 15 jaar bekend is. Het werkgebied van het `Waterschap Velt en Vecht¿ omvat een groot deel van het leefgebied van deze soort. Een diertje dat, in tegenstelling tot de waterspitsmuis, van `droge voetjes¿ houdt en baat heeft bij het behoud van kleinschaligheid. Dit kan gerealiseerd worden door bijvoorbeeld de watergangen `speels¿ in te richten en een (klein) deel van de gemaaide vegetatie in een aaneengesloten smal lint niet af te voeren. Een kleine ingreep in veranderende taluds van watergangen, waardoor de ecologische waarde van de deze watergangen wordt verhoogd. Eigenlijk heel eenvoudig... Het spanningsveld tussen de verschillende belangen kan wel eens veel minder groot zijn dan vaak wordt geopperd.
Ger Snaak / Hardenberg
