Vismigratie

Bekende vissoorten die veel reizen zijn bijvoorbeeld de paling en de zalm. Beide soorten trekken honderden kilometers de rivieren op of de zee in om geschikte gebieden te vinden om te paren.  Een bekende soort die in ons gebied zwemt is de Winde, deze soort trekt in het voorjaar massaal de rivier op om zich voort te planten.

De visstand in Nederland en eigenlijk over de hele wereld is de laatste decennia drastisch veranderd. Soorten sterven uit, populaties storten in en algemenere soorten nemen toe. De oorzaken van deze problemen zijn ongeveer deze:

• vissen kunnen niet meer vrij van de ene plaats naar de andere zwemmen;
• het leefgebied van vissen verslechtert of verdwijnt;
• er wordt veel gevist op sommige soorten;
• vissen worden gedood in waterkrachtcentrales en gemalen.

Een belangrijke taak van het waterschap is om ons droge voeten te laten houden in de winter en om de landerijen in de zomer van voldoende water te voorzien. Daarom hebben we het waterpeil in de zomer hoog en in de winter laag gezet. Dit is een  zogenaamd onnatuurlijk of omgekeerd peil. Om dit te bereiken gebruiken we stuwen en gemalen. Stuwen om het water vast te houden en gemalen om water van lage naar hogere gronden te pompen.

Voor vissen is deze wirwar van stuwen en gemalen een groot probleem. Het zijn onneembare hindernissen. Gemalen versperren niet alleen de weg, ze doden de vis ook. Een gemaal is een pomp met een sneldraaiende schroef. Je kunt het vergelijken met een snel draaiende bootschroef waar een 50 cm lange paling doorheen moet zwemmen. Als je Nederland binnen zwemt, je langs alle stuwen komt, je 8 jaar lang niet gevangen, gegeten of vermalen wordt en weer heelhuids de zee bereikt, ben je helaas een van de weinigen. De palingstand is dan ook slechts een fractie van wat het ooit was. In sommige riviersystemen in Europa is de paling al uitgestorven.

Maar.... waar problemen zijn zoeken we naar oplossingen. De laatste jaren zijn er ideeën ontstaan om het vissen makkelijker te maken hun leven ongestoord te leven.

In ons deel van de Vecht staan sinds de jaren 80 vier vistrappen. Ze staan bij de Haandrik, Hardenberg, Diffelen en Junne.  Ze geven met name de snelle zwemmers als de Winde de mogelijkheid hun paaigronden te bereiken.

Tot voor kort waren dit de enige vistrappen bij Velt en Vecht. Het besef  dringt echter steeds meer door dat er meer moet gebeuren, ook moeten we voldoen aan wettelijke eisen. Dit brengt de ontwikkeling van oplossingen in een stroomversnelling.

In dat kader zijn er in 2006 twee vistrappen aangelegd bij Zwinderen. Ook bij Zweeloo wordt een vistrap aangelegd. Hiernaast zijn we begonnen met het in kaart brengen van de belangrijkste knelpunten en kansen. Op basis van deze informatie maken we plannen om deze knelpunten op te lossen.

Oplossingen liggen niet alleen bij de aanleg van vistrappen, maar ook bij andere oplossingen als visvriendelijke gemalen, hermeandering van watergangen en het opheffen van stuwen.

Belangrijke opmerking is dat slechts 15% van de vistrappen in Nederland naar behoren werkt. Het blijkt een lastige en specialistische klus om een goede vistrap te ontwerpen. Nog te vaak worden vissen geconfronteerd met te hoge drempels en te hoge stroomsnelheden. Wij zullen in elk geval ons best doen om in de nabije toekomst onze belangrijkste wateren weer geschikt te maken voor onze zwemmende vrienden, en niet alleen voor de topsporters onder de vissen!